Niewiele reprezentacji może pochwalić się tak bogatą historią jak reprezentacja Węgier w piłce nożnej. Od legendarnej Złotej Jedenastki z lat 50., która rewolucjonizowała futbol, przez trudne lata po upadku komunizmu, aż po współczesny powrót na wielkie turnieje – Madziarzy zawsze budzili respekt. Ich 84 bramki Ferenca Puskása w 85 meczach to statystyka, która do dziś zapiera dech. Dwa wicemistrzostwa świata, trzy złote medale olimpijskie i seria 32 meczów bez porażki to osiągnięcia, o których większość narodów może tylko pomarzyć.
Reprezentacja Węgier w piłce nożnej – kluczowi piłkarze aktualnego składu
Współczesna kadra Węgier to połączenie doświadczenia z młodością, prowadzone przez włoskiego selekcjonera Marco Rossiego. Skład, który regularnie awansuje na Mistrzostwa Europy, buduje swoją siłę na solidnej organizacji defensywy i skutecznych kontrach. Pełną listę piłkarzy, którzy reprezentują kraj w bieżących rozgrywkach, wraz z ich numerami i pozycjami, znajdziesz w zestawieniu poniżej.
Aranycsapat – Złota Jedenastka, która zmieniła piłkę nożną
Aranycsapat – tak po węgiersku nazywano reprezentację Węgier w piłce nożnej z okresu 1950–1954, trenowaną przez Gusztavá Sebesa. To była drużyna, która nie tylko wygrywała mecze – ona je dominowała w sposób, jakiego świat wcześniej nie widział.
Od 14 maja 1950 do meczu finałowego mistrzostw świata 1954 z reprezentacją RFN w dniu 4 lipca 1954 Złota Jedenastka nie poniosła porażki w 32 kolejnych meczach. Pod wodzą Sebesa Węgrzy wygrali aż 54 spotkania, pięć zremisowali i dwa przegrali. To był walec, który miażdżył przeciwników jednym po drugim.
Gra reprezentacji została oparta na czwórce atakujących: Ferencu Puskásu, Sándorze Kocsisu, Józsefie Bozsiku i Nándorze Hidegkutim.
Taktyczna rewolucja Gusztáva Sebesa
Sebes zrobił coś, czego inni trenerzy się bali – pozwolił zawodnikom improwizować. Anulował znane schematy, zaś zawodnikom pozwolił improwizować. W erze, gdy większość drużyn grała w sztywnym systemie WM, Węgrzy stosowali płynne formacje, gdzie napastnicy cofali się po piłkę, a obrońcy włączali się do ataków. To było coś zupełnie nowego.
Najsłynniejszy był Hidegkuti – 25 listopada 1953 roku na stadionie Wembley w Londynie Złota jedenastka zagrała w rewolucyjnym ustawieniu 2-3-3-2 z Nándorem Hidegkutim jako cofniętym napastnikiem. Angielska defensywa nie wiedziała, kogo ma kryć. Rezultat? 6:3 dla Węgier – pierwsza porażka Anglii na Wembley z drużyną spoza Wysp Brytyjskich.
Mecz stulecia na Wembley
Dnia 25 listopada 1953 Węgrzy wygrali na Wembley 6:3. Angole, którzy uważali się za wynalazców futbolu i niepokonanych mistrzów, zostali zdemolowani. Grosics, Buzanszky, Lorant, Lantos, Hidegkuti, Bozsik, Zakarias, Budai, Kocsis, Puskas i Czibor przeszli do historii jako pierwsza drużyna, która ograła ojców futbolu na ich terenie.
Ale to nie był koniec upokorzenia. Anglia została ponownie pokonana rok później 7:1. Pozostaje to dzisiaj najwyższą porażką w historii angielskiej reprezentacji. Węgrzy pokazali, że mecz na Wembley nie był przypadkiem – byli po prostu o kilka lat przed resztą świata.
Mistrzostwa Świata 1954 – Cud w Bernie i największy zawód
Węgrzy jechali do Szwajcarii jako absolutni faworyci. Na MŚ 1954 byli uważani za faworytów imprezy. Jeszcze przed jej rozpoczęciem pokonali reprezentację Luksemburga 10:0. W pierwszym meczu turnieju wygrali 9:0 z reprezentacją Korei Południowej. Nikt nie miał wątpliwości – to będzie ich turniej.
W fazie grupowej Węgrzy rozgromili RFN 8:3, choć niemiecki trener Sepp Herberger wystawił rezerwowy skład. W meczu ćwierćfinałowym z reprezentacją Brazylii Węgrzy pokonali Canarinhos 4:2 po dwóch bramkach Sándora Kocsisa oraz po jednej bramce Nándora Hidegkutiego i Mihály’ego Lantosa. Mecz ten ze względu bardzo ostrą i brutalną grę obu reprezentacji, w którym angielski sędzia Arthur Ellis usunął z boiska aż trzech piłkarzy, brytyjscy dziennikarze określili Bitwą pod Bernem.
W meczu półfinałowym „Złota jedenastka” wygrała z reprezentacją Urugwaju 4:2 po dwóch bramkach Sándora Kocsisa oraz po jednej bramce Nándora Hidegkutiego i Zoltána Czibora. Droga do finału była otwarta.
Finał, który wstrząsnął Węgrami
4 lipca 1954 roku na Wankdorfstadion w Bernie reprezentacja Węgier z Ferencem Puskásem w składzie w finale spotkała się z reprezentacją RFN, którą pokonali w fazie grupowej aż 8:3. Po ośmiu minutach meczu finałowego Złota jedenastka po bramkach Ferenca Puskása i Zoltána Czibora prowadziła już 2:0. Wszystko szło zgodnie z planem. Ale Niemcy w ciągu dziesięciu minut zdołali wyrównać, a w 84. minucie Helmut Rahn strzelił zwycięskiego gola. 3:2 dla RFN.
Reprezentacja RFN przerwała również niesamowitą passę Złotej jedenastki, która w latach 1950-1954 rozegrała wszystkie 32 mecze bez porażki, ze względu na co ten mecz później został nazwany Cudem w Bernie.
Po mistrzostwach świata 1954 kibice odwrócili się od swoich piłkarzy, którzy musieli w nocy, po cichu wracać do swoich domów.
Legendy reprezentacji Węgier – najwięksi strzelcy i rekordziści
Gdy mowa o węgierskim futbolu, dwa nazwiska wyróżniają się ponad wszystkie inne: Ferenc Puskás i Sándor Kocsis.
Ferenc Puskás – Galopujący Major
Jako reprezentant Węgier Puskás zdobył 84 bramki w 85 meczach. Ta statystyka mówi sama za siebie – niemal gol na mecz przez całą karierę reprezentacyjną. 25 listopada 1953 w meczu z Anglią strzelił dwa gole, trafiając po raz 60. dla Węgier, bijąc rekord Imre Schlossera.
W 1956 roku na Węgrzech wybuchła rewolucja i „złota jedenastka” przestała istnieć. Puskas wyemigrował do Hiszpanii i tam zaczął pisać wspaniałą historię z Realem. Zmienił też reprezentację – rozegrał cztery mecze dla hiszpańskiej kadry i wziął z nią udział w MŚ 1962. Choć w barwach Hiszpanii nie powtórzył sukcesów z Węgrami, jego klubowa kariera w Realu Madryt była fenomenalna.
Sándor Kocsis – Złota Głowa
Łącznie w reprezentacji Węgier Kocsis zdobył 75 bramek w 68 spotkaniach. To znaczy, że strzelał więcej bramek niż rozegrał meczów – średnia powyżej jednego gola na mecz. Na MŚ 1954 był najlepszym strzelcem, strzelając 3 bramki Korei Południowej – Węgry wygrały aż 9-0 – i aż 4 gole wbił RFN.
Kocsis słynął z gry głową i był mistrzem strzelania w powietrzu. Podobnie jak Puskás, po powstaniu węgierskim w 1956 roku wykorzystał chaos w kraju i udał się za granicę, aby w Hiszpanii kontynuować swoją karierę. Trafił do Barcelony, gdzie nadal imponował skutecznością.
Pozostali bohaterowie Złotej Jedenastki
| Zawodnik | Pozycja | Kluczowa rola |
|---|---|---|
| Gyula Grosics | Bramkarz | Nazywany był „czarną panterą”. W reprezentacji rozegrał 86 spotkań. |
| József Bozsik | Pomocnik | Mózg drużyny, organizator gry w środku pola |
| Nándor Hidegkuti | Cofnięty napastnik | Rewolucjonista taktyczny, hat-trick na Wembley |
| Zoltán Czibor | Skrzydłowy | Szybkość i technika na lewym skrzydle |
Sukcesy olimpijskie – trzy złote medale
Na igrzyskach olimpijskich w 1952 Węgrzy zdobyli złoty medal. Po triumfie w Helsinkach francuscy dziennikarze nadali reprezentacji Węgier nazwę „Złota jedenastka”, gdyż sukces ten przypadł w momencie, gdy reprezentacja Węgier już od dwóch lat była niepokonana. Okrzyknięto ich najwspanialszą drużyną w historii piłkarskich turniejów olimpijskich.
Ale to nie był jednorazowy sukces. Na igrzyskach w 1964 oraz 1968 Węgrzy zdobyli złote medale, wygrywając mecze finałowe; odpowiednio z Czechosłowacją oraz Bułgarią. Do tego dochodzi jeszcze brązowy medal z igrzysk olimpijskich w 1960, zdobyty po wygranej z Włochami dwa do jednego.
Węgrzy są trzykrotnymi mistrzami olimpijskimi oraz dwukrotnymi wicemistrzami świata.
Międzywojenne sukcesy – fundament pod przyszłą potęgę
Złota Jedenastka nie wzięła się znikąd. Już w okresie międzywojennym Węgrzy osiągali wielkie sukcesy. Największym było zajęcie 2. miejsca na Mundialu w 1938 r. Sárosi, Zsengeller, Kohut, Lázár czy Toldi należeli do największych gwiazd ówczesnego futbolu.
Największym sukcesem przedwojennej reprezentacji Węgier było zdobycie wicemistrzostwa świata w 1938 po przegranej w finale 2:4 z Włochami. Węgrzy pokonali napierw drużynę Szwajcarii 2:0 oraz Szwecji 5:1. To pokazuje, że węgierska szkoła piłkarska miała solidne fundamenty jeszcze przed II wojną światową.
Lata 60. i 70. – sukcesy na Euro i igrzyskach
Po rozpadzie Złotej Jedenastki reprezentacja Węgier nadal radziła sobie dobrze, szczególnie w turniejach kontynentalnych. Na Euro 1964 zajęli trzecie miejsce po wygranej z Danią trzy do jednego. Osiem lat później na Euro 1972 zajęli czwarte miejsce po przegranej z Belgią dwa do jednego.
Na mistrzostwach świata wyniki były skromniejsze. Na mistrzostwach świata w Szwecji w 1958 nie wyszli z grupy remisując z Walią, przegrywając 1:2 z reprezentacją Szwecji i pokonując 4:0 Meksyk. Największymi osiągnięciami było dojście do ćwierćfinału w 1962 oraz 1966.
Trudne lata i długi powrót
Po latach 70. reprezentacja Węgier w piłce nożnej weszła w najdłuższy kryzys w swojej historii. Przez dekady nie udawało się awansować na wielkie turnieje. Przegrali z Federalną Republiką Jugosławii siedem do jednego w Budapeszcie i pięć do zera w Belgradzie. Każde kolejne eliminacje do turniejów drużyna przegrywała.
Od około 2009 można zauważyć poprawę gry reprezentacji. W eliminacjach MŚ 2010 Węgrzy zajęli czwarte miejsce w swojej grupie (w pewnym momencie byli na drugim miejscu w swojej grupie), zaś w eliminacjach Euro 2012 reprezentacja zajęła trzecie miejsce w swojej grupie, za Holandią i Szwecją.
Dopiero w kwalifikacjach do Euro 2016 przyszedł sukces. Węgierscy piłkarze znów zajęli trzecie miejsce w grupie – za Irlandią Północną i Rumunią z dorobkiem 16 punktów po czterech zwycięstwach, czterech remisach i dwóch porażkach. Awans na turniej we Francji był przełomem po 30 latach nieobecności na wielkich imprezach.
Współczesność – era Marco Rossiego
Obecnie Węgrów prowadzi Marco Rossi. Włoski szkoleniowiec objął stanowisko w 2018 roku i doprowadził do stabilizacji kadry. Szczególnym sukcesem jest awans na Mistrzostwa Europy 2024, który Węgrzy wywalczyli w imponującym stylu, wygrywając swoją grupę eliminacyjną bez ani jednej porażki.
Węgrzy zakwalifikowali się do trzech ostatnich edycji Mistrzostw Europy (2016, 2020 i 2024). Te występy pokazują, że drużyna narodowa Węgier jest w stanie regularnie rywalizować na najwyższym poziomie w Europie. To ogromny progres po latach nieobecności na międzynarodowej scenie.
Puskás Aréna – nowy dom reprezentacji
Od rozegranego 15 listopada 2019 meczu towarzyskiego przeciwko Urugwajowi, reprezentacja Węgier co do zasady swoje domowe spotkania rozgrywa na Arenie Puskása. Nowoczesny stadion w Budapeszcie, mogący pomieścić ponad 67 000 widzów, to nie tylko wizytówka węgierskiego futbolu, ale także miejsce, gdzie drużyna czuje ogromne wsparcie kibiców.
Stroje i symbolika reprezentacji Węgier
Podstawowy strój reprezentacji Węgier składa się z czerwonej koszulki, białych spodenek oraz zielonych getrów. Opisana kolorystyka pochodzi z układu barw węgierskiej flagi. Na lewej piersi koszulek znajduje się herb Węgier. Te barwy towarzyszą Madziarom od początku ich piłkarskiej historii i są rozpoznawalne na całym świecie.
Bilans historyczny – liczby, które robią wrażenie
Patrząc na całą historię reprezentacji Węgier w piłce nożnej, statystyki są imponujące:
- 2 wicemistrzostwa świata (1938, 1954)
- 3 złote medale olimpijskie (1952, 1964, 1968)
- 1 brązowy medal olimpijski (1960)
- 3. miejsce na Euro 1964
- 4. miejsce na Euro 1972
- Seria 32 meczów bez porażki (1950-1954)
Bilans Złotej Jedenastki pod wodzą Sebesa: 62 mecze (50 zwycięstw – 9 remisów – 3 porażki), co daje 91% wygranych meczów. To są liczby, o których współczesne drużyny mogą tylko pomarzyć.
Reprezentacja Węgier w piłce nożnej mężczyzn przeszła długą drogę od czasów dominacji Aranycsapat, przez trudne lata zapomnienia, aż po współczesny renesans. Choć dzisiejsza kadra nie dorównuje legendom z lat 50., regularnie pokazuje, że węgierski futbol wrócił na mapę Europy. Dla kibiców na Węgrzech Puskás, Kocsis i reszta Złotej Jedenastki pozostają wzorem i inspiracją – dowodem na to, że mały kraj może zrewolucjonizować światową piłkę nożną, jeśli tylko ma odwagę myśleć inaczej niż wszyscy inni.
