Stoke City to jeden z najstarszych klubów piłkarskich na świecie — założony w 1863 roku, był współzałożycielem Football League w 1888 roku i przez ponad 150 lat zdążył zaliczyć wszystko: triumfy, bankructwa, powroty z niebytu i jeden z najbardziej spektakularnych awansów w historii angielskiej piłki. Dziś klub gra w EFL Championship — drugiej lidze angielskiej — i powoli odbudowuje pozycję, którą stracił po relegacji z Premier League. Jeśli dopiero zaczynasz śledzić The Potters, ten artykuł da ci solidny fundament do zrozumienia, skąd ten klub pochodzi i co go ukształtowało.

Stoke City: rozgrywki bieżącego sezonu

The Potters rywalizują aktualnie w EFL Championship, czyli na drugim szczeblu angielskiej piłki nożnej, gdzie każda kolejka potrafi wywrócić tabelę do góry nogami. Kompletne zestawienie meczów Stoke City z bieżącego sezonu — wyniki, terminy i rywale — znajdziesz w tabeli bezpośrednio poniżej. Śledź na bieżąco, bo w Championship nie ma taryfy ulgowej.

Klub z 160-letnią historią — skąd pochodzi Stoke City?

Klub piłkarski został założony w 1863 roku jako Stoke Ramblers. W 1925 roku Stoke uzyskało prawa miejskie, stąd nazwa Stoke City — a sam klub znalazł się w gronie 12 zespołów, które w 1888 roku utworzyły rozgrywki Football League. To czyni go jednym z pionierów zorganizowanej piłki nożnej na świecie.

W pierwszych dwóch sezonach Football League klub kończył rozgrywki na ostatnim miejscu i nie uzyskał ponownej rejestracji na sezon 1890–91, przez co musiał grać w Football Alliance. Stoke borykało się z problemami finansowymi i w 1908 roku klub został zlikwidowany — musiał opuścić ligę, przemianował się na Stoke F.C. i grał w Birmingham & District League oraz Southern Football League, zanim odzyskał status ligowy na sezon 1919–20.

Jeden z najlepszych okresów w historii klubu przypadł na lata 1933–1953, kiedy Stoke grało w najwyższej lidze i dwukrotnie zajęło czwarte miejsce. Był to czas, gdy w barwach klubu grali prawdziwi giganci angielskiej piłki.

Legendy w czerwono-białych barwach

Do najsławniejszych piłkarzy w historii klubu należą Stanley Matthews, Neil Franklin, Gordon Banks i Jimmy Greenhoff. Matthews — jeden z największych skrzydłowych w historii futbolu — przez lata był twarzą Stoke, a jego powrót do klubu w 1961 roku wywołał prawdziwy entuzjazm kibiców i przyczynił się do awansu do First Division.

John Ritchie trafił do Stoke i w swoim pierwszym sezonie strzelił 30 goli, stając się najlepszym strzelcem w historii klubu. W sezonie 1963–64 zdobył 18 bramek w lidze i aż 30 we wszystkich rozgrywkach. Ritchie przez lata pozostawał symbolem skuteczności The Potters.

Gordon Banks — bramkarz, który zatrzymał Pelé w 1970 roku — grał dla Stoke City przez większość swojej kariery klubowej. To jeden z największych portretów w historii klubu z Stoke-on-Trent.

Największy triumf — Puchar Ligi 1972

Największym sukcesem Stoke jest wygranie Pucharu Ligi w 1972 roku — w finale na Wembley The Potters pokonali Chelsea 2:1. Wówczas klub prowadzony był przez legendarnego menedżera Tony’ego Waddingtona. Waddington pracował w klubie przez 17 lat.

Finał odbył się 4 marca 1972 roku na Wembley przed publicznością liczącą 97 852 widzów. Stoke objęło prowadzenie po golu Terry’ego Conroya, Chelsea wyrównała przed przerwą, ale na 73. minucie weteran George Eastham zdobył bramkę na 2:1, dając klubowi pierwsze wielkie trofeum w historii.

Zwycięstwo w EFL Cup było przepustką do debiutu na arenie europejskiej — Stoke mogło wystąpić w Pucharze UEFA. W 1974 roku The Potters trafili na Ajax Amsterdam, który był naszpikowany gwiazdami. Holenderski gigant okazał się nie do pokonania.

Najlepsze i najgorsze sezony w historii

Złota era lat 30. i 40.

Najwyższe miejsce w historii ligowej Stoke to 4. pozycja, osiągnięta w sezonach 1935–36 i 1946–47. To szczyt, do którego klub nigdy później nie zdołał wrócić. Tamte sezony rozgrywano jeszcze na Victoria Ground, a kibice walili drzwiami i oknami.

Katastrofa sezonu 1984–85

Po drugiej stronie spektrum jest sezon 1984–85, który kibice Stoke wspominają z dreszczem. Stoke wygrało zaledwie trzy z 42 meczów ligowych, zdobywając 17 punktów — rekord niechlubny, który przetrwał 21 lat. Klub strzelił 24 gole, tracąc aż 91, co dało bilans bramkowy –67. Kibice przestali przychodzić na mecze, a frekwencja spadła poniżej 5 000 — sezon ten przeszedł do historii pod nazwą „The Holocaust Season”. Stoke nie wróciło do najwyższej klasy rozgrywkowej aż do 2008 roku.

Powrót do Premier League — era Tony’ego Pulisa

Stoke wywalczyło automatyczny awans do Premier League w ostatniej kolejce sezonu 2007–08, kończąc rozgrywki Championship na 2. miejscu. Przed tym awansem klub przez 23 lata nie grał w najwyższej lidze angielskiej.

Po powrocie do najwyższej klasy rozgrywkowej media niemal jednogłośnie typowały Stoke do natychmiastowej relegacji. Tymczasem The Potters sprawili wszystkim niespodziankę. Stoke zapewniło sobie utrzymanie wygraną 2:1 z Hull City w maju 2009 roku i zakończyło swój pierwszy sezon w Premier League na 12. miejscu z dorobkiem 45 punktów.

Klub zamienił Britannia Stadium w prawdziwą twierdzę, sprawiając rywalom ogromne trudności w zdobywaniu punktów na własnym boisku. Styl gry Pulisa — bezpośredni, intensywny, oparty na stałych fragmentach gry — był znienawidzony przez rywali, ale skuteczny.

Finał FA Cup 2011 i przygoda europejska

Największą szansę na krajowe trofeum Stoke miało w 2011 roku, kiedy podopieczni Tony’ego Pulisa rozegrali świetną kampanię w FA Cup. W finale na Wembley zmierzyli się z Manchesterem City, ale lepsi okazali się obywatele, wygrywając 1:0 po golu Yaya Touré.

Dotarcie do finału FA Cup otworzyło jednak drzwi do Europy. Stoke wystąpiło w europejskich rozgrywkach trzykrotnie: w sezonach 1972–73, 1974–75 i 2011–12. Po pokonaniu FC Thun w eliminacjach, Stoke trafiło do grupy z Beşiktaşem, Dynamem Kijów i Maccabi Tel Awiwem — i zdołało z niej wyjść, kończąc na drugiej pozycji. Nagrodą było starcie z Valencią, z której The Potters odpadło 0:2 w dwumeczu.

27 rozgrywek w Premier League (2008–2018) — tyle czasu Stoke City spędziło na najwyższym szczeblu angielskiej piłki przed relegacją. Najlepszy wynik w tej erze to 9. miejsce w sezonie 2013–14.

Droga przez Championship — powrót na drugą ligę

Po relegacji z Premier League w 2018 roku Stoke osiadło w Championship i od tamtej pory szuka drogi powrotnej. Historycznie klub potrafił dominować na tym poziomie — w sezonie 1992–93 zdobył tytuł drugiej dywizji, kończąc serię 25 meczów bez porażki i zbierając 93 punkty z możliwych 138. Tamten sezon to wzorzec, do którego kibice wracają z nostalgią.

Jako klub Football League, Stoke wygrało dwa tytuły na poziomie drugiej i trzeciej ligi angielskiej. Klub awansował łącznie osiem razy i schodził z wyższego szczebla siedem razy. Taka historia hartuje charakter — i kibiców, i zawodników.

Stadion i tożsamość klubu

Stoke City gra na bet365 Stadium, który pomieści 30 089 widzów. Od 1997 roku klub rozgrywa mecze domowe na tym obiekcie, wcześniej przez ponad sto lat gospodarzem był Victoria Ground. Barwy Stoke to czerwień i biel.

Pełna nazwa klubu to Stoke City Football Club, a piłkarzy Stoke określa się jako The Potters — Garncarze. Przydomek nawiązuje do tradycji ceramicznej regionu Stoke-on-Trent, słynącego z produkcji porcelany i wyrobów ceramicznych od stuleci. To nie przypadkowy marketing — to tożsamość miasta.

Najlepsi strzelcy w historii klubu

John Ritchie przez dekady był symbolem skuteczności Stoke. Strzelił 30 goli już w pierwszym sezonie i stał się najlepszym strzelcem w historii klubu. W sezonie 1971–72 John Ritchie zdobył 12 goli w lidze i 21 we wszystkich rozgrywkach — i to w roku, gdy klub sięgnął po Puchar Ligi.

Warto też wspomnieć o Marku Steinie, który w przełomowym sezonie 1992–93 był nie do zatrzymania. Stein zdobył 26 goli w lidze i aż 33 we wszystkich rozgrywkach — to jeden z najlepszych indywidualnych wyników w historii klubu i główna przyczyna tytułu mistrzowskiego tamtego sezonu.

• John Ritchie — najlepszy strzelec w historii klubu, ikona lat 60. i 70.
• Mark Stein — 33 gole w sezonie 1992–93, tytuł drugiej dywizji
• Ricardo Fuller — 11 goli w pierwszym sezonie Premier League (2008–09), lider w erze Pulisa
• Neville Coleman — 26 goli w lidze w sezonie 1956–57, jeden z najskuteczniejszych napastników w historii klubu

Stoke City a europejskie puchary — trzy przygody

W historii europejskich startów Stoke City rozegrało łącznie trzy sezony w pucharach. Najwięcej meczów zaliczyli: Robert Huth, Kenwyne Jones, Ryan Shotton, Jonathan Walters i Dean Whitehead — każdy po 10 spotkań. Najlepszym strzelcem w europejskich rozgrywkach był Kenwyne Jones z 4 golami. Pierwszy start w europejskich pucharach miał miejsce w sezonie 1972–73 w Pucharze UEFA, a ostatni — w sezonie 2011–12 w Lidze Europy UEFA.

Trzy sezony europejskie to niewiele jak na klub z taką historią, ale każdy z nich był wyjątkowy. Debiut w 1972 roku był bezpośrednim efektem wygrania Pucharu Ligi, a start w Lidze Europy w 2011 roku — nagrodą za finał FA Cup. W Championship o Europę trudno, ale historia pokazuje, że The Potters potrafią zaskoczyć.