AZ Alkmaar to klub, który w holenderskiej piłce zajmuje osobne miejsce — nie należy do „wielkiej trójki” (Ajax, PSV, Feyenoord), ale przez dekady udowadniał, że potrafi z nią wygrywać. Dwa tytuły Eredivisie, pięć Pucharów Holandii i finał Pucharu UEFA — to nie jest dorobek przeciętnego klubu. Kto śledzi holenderską piłkę dłużej, wie, że historia AZ to opowieść o wzlotach, bolesnych upadkach i powrotach na szczyt, które trudno opisać bez emocji.

AZ Alkmaar: rozgrywki w bieżącym sezonie

AZ Alkmaar prowadzi aktualnie zmagania w Eredivisie oraz w europejskich pucharach — wszystkie mecze, daty i wyniki z trwającego sezonu znajdziesz w zestawieniu poniżej. Tabela jest aktualizowana na bieżąco, więc jeśli szukasz konkretnego terminu lub rezultatu, masz tu komplet informacji w jednym miejscu.

Skąd się wziął AZ — krótka historia klubu

Klub powstał 10 maja 1967 roku w Alkmaar, w prowincji Holandia Północna, jako efekt fuzji dwóch drużyn — Alkmaar ’54 i FC Zaanstreek. Pełna nazwa to Alkmaar Zaanstreek, choć w piłkarskim świecie przyjęła się po prostu skrótowa forma AZ.

Pierwsze lata to mozolna wspinaczka przez niższe ligi. Klub awansował do pierwszej ligi pięciokrotnie — w sezonach 1959/60, 1967/68, 1971/72, 1995/96 i 1997/98. Ten rytm awansów i spadków przez długi czas definiował tożsamość AZ bardziej niż jakiekolwiek trofeum.

Przełom nastąpił, gdy do klubu weszli bracia Molenaar z poważnym kapitałem. Wcześniejsze zadłużenie wynikające z kontraktów zagranicznych piłkarzy zostało zażegnane dzięki ich inwestycji — efekty były natychmiastowe, a klub szybko zaczął piąć się w górę i regularnie grać w europejskich pucharach.

Złota era: lata 1978–1982

Cztery lata pod wodzą George’a Kesslera, od 1978 do 1982 roku, uchodzą za jeden z najlepszych okresów w historii AZ Alkmaar. Klub zdobywał kolejne Puchary Holandii, a w lidze wreszcie sięgnął po upragniony tytuł.

Sezon 1980/81 był historyczny dla AZ — klub zdobył swój pierwszy tytuł Eredivisie, wygrał Puchar KNVB i dotarł do finału Pucharu UEFA. W lidze wygrali 27 z 34 meczów i strzelili łącznie 101 goli. Taki wynik w jednym sezonie mówi sam za siebie.

W finale Pucharu UEFA trafili na Ipswich Town. Pierwsza noga rozegrana na Portman Road zakończyła się porażką AZ 0:3. W rewanżu w Alkmaar AZ wygrało 4:2, ale nie zdołało odrobić straty — w dwumeczu przegrali 4:5. Do dziś ten finał pozostaje jednym z najbardziej bolesnych momentów w historii klubu.

Sezon 1980/81: tytuł Eredivisie, Puchar KNVB i finał Pucharu UEFA — wszystko w jednym roku. AZ nigdy wcześniej ani później nie osiągnął tak wiele w jednej kampanii.

Kees Kist — człowiek tej epoki

Nie da się opisać złotej ery AZ bez Keesa Kista. Kist dołączył do AZ ’67 w 1972 roku, mając 20 lat, przenosząc się z rezerw SC Heerenveen. To był strzał w dziesiątkę — zarówno dla zawodnika, jak i dla klubu.

Jego najlepszy sezon to 1978/79, gdy strzelił 34 gole w Eredivisie, zdobywając Złoty But jako najlepszy strzelec europejskich lig — jako pierwszy Holender w historii tej nagrody. Przez dziesięć lat w AZ rozegrał 372 mecze i zdobył 211 goli we wszystkich rozgrywkach, przyczyniając się do triumfu w Eredivisie w 1981 roku oraz do zwycięstw w Pucharze KNVB w 1978, 1981 i 1982 roku.

Kist pozostaje do dziś najlepszym strzelcem AZ w historii europejskich rozgrywek — w 24 sezonach startów kontynentalnych nikt nie zdobył dla tego klubu więcej bramek.

Upadek i powrót — lata 1982–1998

Po odejściu Kesslera i Kista klub zaczął tracić grunt pod nogami. W 1986 roku Klaas Molenaar ogłosił, że on i jego firma Wastora całkowicie wycofują się z finansowania klubu. Bez pieniędzy i bez gwiazd AZ zaczął dryfować.

W 1988 roku AZ spadło z Eredivisie. Dla kibiców pamiętających finał Pucharu UEFA sprzed siedmiu lat był to szok. Klub spędził kilka sezonów na zapleczu ligi, walcząc o przetrwanie bardziej niż o trofea.

Nowe inwestycje pod kierownictwem ówczesnego prezesa Dirka Scheringi przyniosły efekt w 1998 roku — klub wrócił do ekstraklasy i już z niej nie spadł. Stabilizacja finansowa okazała się fundamentem, na którym można było budować coś trwałego.

Powrót na europejską scenę: sezon 2004/05

Po 22-letniej przerwie od europejskich rozgrywek AZ wróciło na kontynent w sezonie 2004/05 w ramach Pucharu UEFA. Pod wodzą Co Adriaanse klub doszedł aż do półfinału.

Tylko gol w doliczonym czasie dogrywki w półfinałowym rewanżu ze Sportingiem Lizbona uniemożliwił AZ awans do drugiego w historii finału Pucharu UEFA. AZ odrobił stratę z pierwszej nogi i po 90 minutach było 3:3 w dwumeczu. Gol Kew Jaliens’a w dogrywce zdawał się dawać awans, ale Miguel Garcia w ostatnich sekundach dogrywki rozbił holenderskie marzenia.

2004/05 UEFA Cup: AZ odpadło w półfinale ze Sportingiem Lizbona — 4:4 w dwumeczu, decydował gol w ostatniej minucie dogrywki rewanżu.

Drugi tytuł Eredivisie — sezon 2008/09

Louis van Gaal objął AZ w 2005 roku i w ciągu czterech lat zbudował zespół, który wstrząsnął holenderską piłką. W sezonie 2008/09 klub zdobył 80 punktów w 34 meczach i zakończył rozgrywki z 11-punktową przewagą nad drugim FC Twente.

Po trudnym starcie — zero punktów po dwóch kolejkach — AZ weszło na niesamowitą serię 28 meczów bez porażki: 24 wygrane i cztery remisy. Van Gaal poprowadził drużynę do triumfu nad klasycznymi potęgami: Ajaxem, PSV i Feyenoordem.

Najlepszym strzelcem tego sezonu był Mounir El Hamdaoui. W całych rozgrywkach zdobył 24 gole, a w samej lidze — 23. El Hamdaoui był później wybrany holenderskim piłkarzem sezonu.

Sezon 2019/20 — tytuł, którego nie przyznano

Jeden z najbardziej gorzkich rozdziałów w nowszej historii AZ. Federacja holenderska ogłosiła sezon 2019/20 za nierozstrzygnięty — a w momencie zawieszenia rozgrywek Ajax i AZ Alkmaar dzieliły pierwsze miejsce z 56 punktami, przy dziewięciu kolejkach do końca.

W decyzjach dotyczących podziału miejsc europejskich Ajax otrzymał prawo do Ligi Mistrzów jako „pierwszy”, a AZ zostało sklasyfikowane na drugiej pozycji. Klub nie krył niezadowolenia. Wielu kibiców i ekspertów uważa, że AZ zostało skrzywdzone — forma drużyny Arne Slota w tamtym sezonie była znakomita.

AZ w europejskich pucharach — zarys historii

Pierwszy mecz w europejskich pucharach AZ rozegrało 14 września 1977 roku — był to mecz pierwszej rundy Pucharu UEFA z FA Red Boys Differdange z Luksemburga. Zakończył się wygraną 11:1.

Łącznie AZ zakwalifikowało się do europejskich rozgrywek 22 razy, co plasuje go na czwartym miejscu wśród holenderskich klubów — za Ajaxem, PSV i Feyenoordem. W historii europejskich kampanii AZ mierzył się z takimi klubami jak Barcelona, Liverpool, Inter Milan, Benfica czy Manchester United.

W sezonie 2023/24 Conference League AZ dotarło do półfinału, pokazując, że potrafi być groźnym rywalem poza granicami Holandii. Łącznie AZ uczestniczyło w Lidze Mistrzów raz (2009/10), w Lidze Europy osiem razy oraz w Conference League cztery razy.

Puchar KNVB — drugi front walki o trofea

Puchar Holandii to rozgrywki, w których AZ regularnie się liczy. Klub zdobył go pięciokrotnie: w sezonach 1977/78, 1980/81, 1981/82, 2012/13 oraz 2025/26. Do tego dochodzą cztery finały zakończone porażką.

• 1977/78 — pierwsze w historii zdobycie Pucharu KNVB
• 1980/81 — część historycznego potrójnego sezonu (liga + puchar + finał Pucharu UEFA)
• 1981/82 — obrona trofeum rok po roku
• 2012/13 — powrót do krajowego pucharu po 30-letniej przerwie
• 2025/26 — najnowszy triumf w tych rozgrywkach

Warto zauważyć, że AZ dwukrotnie z rzędu docierało do finału KNVB Cup w sezonach 2016/17 i 2017/18 — oba razy bez triumfu. W sezonie 2017/18 drużyna pod wodzą Johna van den Broma zajęła trzecie miejsce w Eredivisie i dotarła do finału Pucharu KNVB.

Trofea i osiągnięcia — zestawienie

Stadion i wychowankowie

AFAS Stadion w Alkmaarze jest domem klubu od 2006 roku. Obiekt mieści około 17 tysięcy widzów i przeszedł gruntowną przebudowę po częściowym zawaleniu się dachu w 2019 roku, spowodowanym przez silny wiatr.

Jedną z najbardziej rozpoznawalnych cech AZ jest zdolność do wychowywania i sprzedawania zawodników na najwyższym poziomie. Przez klub przewinęli się między innymi Virgil van Dijk, Maarten Martens i Calvin Stengs, zanim trafili do czołowych lig europejskich. To model, który działa — AZ konsekwentnie produkuje piłkarzy wartych wielokrotność swojego budżetu.

Virgil van Dijk, jeden z najlepszych obrońców w historii Premier League, zaczynał karierę właśnie w AZ Alkmaar. Klub zarobił na nim ułamek tego, co Southampton czy Liverpool zapłacili za jego kolejne transfery.

AZ Alkmaar to klub z wyraźnym charakterem — zbyt ambitny, żeby zadowolić się rolą statysty, i zbyt mały, żeby na stałe zagrozić dominacji Ajaxu czy PSV. Ale właśnie ta przestrzeń między „dużymi” a „małymi” sprawia, że historia AZ jest wyjątkowo ciekawa do śledzenia.