Stal Mielec to jeden z najbardziej fascynujących klubów w historii polskiej piłki nożnej. Od dwukrotnego mistrzostwa Polski w latach 70., przez mecz z Realem Madryt, aż po dramatyczną upadłość w 1997 roku i powrót z piątej ligi – historia mielczan pokazuje, jak wielkie wzloty mogą zamienić się w równie głębokie upadki. Rankingi Stali Mielec przez dekady oscylowały między absolutną czołówką polskiego futbolu a zupełnym dnem rozgrywkowym. Dziś, po spadku z Ekstraklasy w sezonie 2024/25, klub znów stoi przed wyzwaniem odbudowy.
Początki klubu i droga do profesjonalnej piłki
Stal Mielec to polski klub piłkarski założony w 1939 roku. Powstał dokładnie w dniu 10 kwietnia 1939 roku jako sekcja klubu sportowego PZL Mielec. Pierwsze lata działalności klubu przypadły na trudny okres II wojny światowej, kiedy oficjalne rozgrywki były niemożliwe.
Prawdziwa droga do wyższych lig rozpoczęła się w latach 50. Przełomowy okazał się rok 1954, gdy zespół wzmocniony dobrymi zawodnikami, w tym Antonim Brzeżańczykiem jako grającym trenerem, wywalczył 1. miejsce w Grupie I Klasy A i awansował do finału ligi międzywojewódzkiej. W 1955 roku klub zajął 1. miejsce w lidze międzywojewódzkiej i awansował do drugiej ligi, a po wygraniu baraży 3:1 z Bzurą Chodaków dostał się do II ligi.
Pierwsza szansa na grę w najwyższej klasie rozgrywkowej pojawiła się pod koniec lat 50. W sezonie 1957 mielecki zespół był bardzo blisko pierwszego awansu do I ligi. Dzięki zatrudnieniu znanego trenera Michała Matyasa Stal została wicemistrzem II ligi ustępując jedynie Cracovii, do awansu zabrakło trzech punktów.
Pierwsze lata w ekstraklasie – ranking Stali w latach 60.
W sezonie 1960 udało się w końcu awansować do I ligi. Pierwszy mecz w I lidze został rozegrany 19 marca 1961 z ŁKS Łódź (1:1) na mieleckim stadionie przy dopingu ok. 15 tys. kibiców. Debiut w najwyższej klasie rozgrywkowej był jednak trudny dla zespołu z niewielkiego miasta.
Z powodu nierównej formy i braku doświadczenia zespół z trudem uratował się w sezonie 1961 przed powrotem do II ligi. Nie udało się to w kolejnym sezonie i zespół spadł do II ligi. W tym sezonie Stal otrzymała puchar PZPN za 1. miejsce w klasyfikacji fair play. Pozycja Stali Mielec w rankingu ligowym w połowie lat 60. systematycznie spadała.
W sezonach 1962/63, 1963/64, 1964/65 oraz 1965/66 Stal zajmowała słabe miejsca, kolejno 10., 12., 8., 7., aż do zupełnego załamania w sezonie 66/67, kiedy to zajęła 14. miejsce i spadła do III ligi.
Spadek do trzeciej ligi był bolesnym ciosem dla klubu, który zaledwie kilka lat wcześniej cieszył się z debiutu w ekstraklasie. Ranking Stali Mielec znalazł się na najniższym punkcie od czasu awansu do profesjonalnej piłki.
Droga powrotna i przygotowania do złotej ery
W sezonie 1967/68 powrót do II ligi jeszcze się nie udał, jednak w kolejnym sezonie zarząd postawił drużynie za cel zdobycie awansu na 30-lecie klubu. Do zespołu sprowadzono młodego śląskiego trenera Andrzeja Gajewskiego, który z mielecką drużyną zdecydowanie wygrał drugoligowe rozgrywki, wyprzedzając drugi w tabeli Star Starachowice o 7 punktów.
Rozpoczął się marsz na szczyty polskiego futbolu. Potencjał drzemiący w piłkarzach Stali pokazał mecz sparingowy rozegrany 23 lutego 1969 z ówczesnym mistrzem Polski Ruchem Chorzów, wygrany 5:0. Ten spektakularny wynik zapowiadał, że Stal Mielec może stać się poważną siłą w polskim futbolu.
Sukces powtórzono w następnym sezonie i Stal awansowała z 2. miejsca do I ligi. Klub systematycznie wspinał się w rankingach rozgrywkowych, odzyskując pozycję utraconą w połowie lat 60.
Złota era – Stal Mielec w czołówce rankingu ekstraklasy
Lata 70. to absolutny szczyt w historii klubu. W sezonie 1971/72 zanotowano postęp, kończąc rozgrywki na miejscu 5. Jednak prawdziwy przełom nastąpił rok później.
Sezon 1972/73 był sezonem szczególnym, gdyż Stal zdobyła swój pierwszy tytuł mistrza Polski, a Grzegorz Lato został królem strzelców. Sukces osiągnięto dzięki wielu znakomitym piłkarzom grającym wówczas w drużynie oraz jedynemu w historii drużyny zagranicznemu trenerowi Karolowi Kontha z Węgier. Pozycja Stali Mielec w rankingu polskiej piłki osiągnęła najwyższy możliwy poziom.
| Sezon | Miejsce w lidze | Osiągnięcie |
|---|---|---|
| 1972/73 | 1 | Mistrzostwo Polski |
| 1973/74 | 3 | Brązowy medal |
| 1974/75 | 2 | Wicemistrzostwo Polski |
| 1975/76 | 1 | Mistrzostwo Polski |
| 1978/79 | 3 | Brązowy medal |
| 1981/82 | 3 | Brązowy medal |
W sezonie 1975/76 drużyna Stali prowadzona przez Edmunda Zientarę sięgnęła po drugie mistrzostwo kraju. Szlagierowym meczem było spotkanie pomiędzy Stalą Mielec i Legią Warszawa, które zakończyło się wysokim zwycięstwem mielczan 6:0. To był szczyt dominacji Stali w rankingu Ekstraklasy – zwycięstwo nad największym polskim klubem różnicą sześciu bramek pokazywało skalę przewagi mielczan.
Zespół dwukrotnie sięgnął po Mistrzostwo Polski (1973 i 1976 rok), raz wywalczył wicemistrzostwo kraju (1975 rok) i trzy raz zdobył trzecie miejsce (1974, 1979, 1982 rok).
Europejskie sukcesy w rankingach międzynarodowych
W czerwcu i lipcu 1971 Stal Mielec uczestniczyła także pierwszy raz w międzynarodowych rozgrywkach o Puchar Lata (Intertoto), w którym zajęła pierwsze miejsce w grupie wygrywając wszystkie mecze. To był dopiero początek europejskich przygód klubu.
W sezonie 1975/76 Stal Mielec dotarła także do ćwierćfinału Pucharu UEFA jako jeden z dwóch polskich klubów w historii piłki nożnej. Rankingi Stali Mielec w europejskich pucharach były imponujące – klub z niewielkiego miasta rywalizował z największymi europejskimi potęgami.
Najgłośniejszym spotkaniem, o którym Mielec nie zapomina jest pojedynek rozegrany w Mielcu 15 września 1976 roku z piłkarską potęgą, Realem Madryt. Reprezentując Polskę w Europejskich Pucharach drużyna biało-niebieskich rozegrała spotkania m.in. z drużynami: Realu Madryt (najgłośniejsze spotkanie wspominane w Mielcu z roku 1976), Crvena Zvezda Belgrad czy Hamburger SV.
Stopniowy spadek w rankingu – lata 80. i 90.
Po złotych latach 70. klub zaczął stopniowo tracić swoją pozycję w rankingu polskiej ekstraklasy. Lata 80. przyniosły jeszcze kilka przyzwoitych sezonów, ale już nie na miarę wcześniejszych osiągnięć. Ranking Stali Mielec systematycznie spadał w kolejnych sezonach.
Lata 90. okazały się katastrofalne dla klubu. Kłopoty finansowe zmusiły zarząd do sprzedania piłkarzy. Braki regularnych wypłat skutkowały strajkiem drużyny. Piłkarze odmówili wyjścia na boisku w meczu z Cracovią. Pozycja Stali w rankingu ekstraklasy dramatycznie się pogarszała wraz z narastającymi problemami finansowymi.
Upadłość klubu w 1997 roku
Mielczanie w meczach prezentowali się coraz gorzej, zapisując na koncie drużyny szereg porażek. Na cztery kolejki przed końcem sezonu, 12 czerwca 1997 roku na walnym zgromadzeniu podjęto decyzję o ogłoszeniu upadłości klubu. Rankingi Stali Mielec przestały istnieć – klub zniknął z profesjonalnej piłki.
Równe 20 lat po meczu z Realem Madryt, klub z Mielca chwiał się już w posadach. Bartłomiej Jaskot, dziś dyrektor klubu, wspomina: „Nie wyobrażałem sobie życia bez Stali”. W 2012 roku Stal wydawała się być w gorszej sytuacji niż piętnaście lat wcześniej. Drużyna szorowała po dnie tabeli 3 ligi, na mecze przychodziło po kilkadziesiąt osób, a pieniędzy brakowało na niemal wszystko.
Odbudowa od piątej ligi – ranking Stali Mielec w niższych ligach
Mielecka Stal zaczęła odbudowę zespołu od 5 ligi. Dla klubu, który zaledwie dwie dekady wcześniej był mistrzem Polski i grał z Realem Madryt, było to upokarzające doświadczenie. Ranking Stali Mielec musiał być budowany od podstaw, począwszy od najniższych szczebli rozgrywkowych.
W okresie rozgrywania spotkań w III lidze lubelsko-podkarpackiej w sezonie 08/09 znów nie brakowało problemów, pomimo to udało się uratować zespół przed spadkiem. Każdy sezon był walką o przetrwanie i stopniową poprawę pozycji w rankingach regionalnych lig.
Sezon 12/13 obfitował w kolejny awans. W II lidze biało-niebiescy grali przez 3 lata. Powolna, ale systematyczna odbudowa zaczynała przynosić efekty. Pozycja Stali w rankingu drugiej ligi była stabilna.
Powrót do pierwszej ligi po 19 latach
15 maja 2016 pokonali w Mielcu drużynę Energetyka ROW Rybnik i przypieczętowali sukces, na który Podkarpacie czekało blisko 20 lat. Rankingi Stali Mielec wróciły na mapę profesjonalnej piłki – klub znów grał na zapleczu ekstraklasy.
Awans do I ligi w 2016 roku był momentem przełomowym. Po 19 latach wędrówki po niższych ligach, Stal Mielec udowodniła, że „niemożliwe nie istnieje”.
Przez kolejne cztery lata klub budował swoją pozycję w rankingu pierwszej ligi, przygotowując się do największego wyzwania – powrotu do ekstraklasy.
Wielki powrót – Stal Mielec w ekstraklasie 2020-2025
Po zajęciu pierwszego miejsca w I lidze w 2020 roku, Stal Mielec awansowała do Ekstraklasy po raz pierwszy od sezonu 1995–96, gdzie pozostawała do 2025 roku. Ranking Stali Mielec ponownie znalazł się w elicie polskiego futbolu.
Pięć sezonów w ekstraklasie to był okres stabilizacji i walki o utrzymanie. Pozycja Stali w rankingu ekstraklasy nie była tak wysoka jak w latach 70., ale sam fakt obecności w najwyższej klasie rozgrywkowej był sukcesem po dramatycznej historii upadku i odbudowy.
- Sezon 2020/21 – debiut po 24 latach przerwy
- Sezon 2021/22 – utrzymanie w lidze
- Sezon 2022/23 – podczas meczów z Cracovią i Legią na stadionie Stali pojawiło się 6543 kibiców, co ustanowiło rekord frekwencji obiektu
- Sezon 2023/24 – kolejny sezon w ekstraklasie
- Sezon 2024/25 – zakończony spadkiem
Koniec sponsoringu PGE i spadek z ligi
Na początku lipca 2024 roku PGE poinformowała, że z końcem lipca przestaje być sponsorem tytularnym Stali Mielec, więc z dniem 1 sierpnia 2024 roku klub powrócił do swojej wcześniej nazwy – FKS Stal Mielec. Utrata głównego sponsora zbiegła się z trudnym sezonem.
Sezon 2024/2025 zakończył się spadkiem Stali z Ekstraklasy po 5 sezonach spędzonych na najwyższym poziomie ligowym. Rankingi Stali Mielec znów pokazały swoją zmienność – po pięciu latach w elicie klub wraca do pierwszej ligi.
Legendarni zawodnicy i ich wpływ na ranking klubu
Pierwszym mielczaninem w reprezentacji Polski został Grzegorz Lato. To właśnie Lato stał się symbolem złotej ery Stali i najbardziej rozpoznawalnym zawodnikiem w historii klubu. Jego obecność w zespole miała ogromny wpływ na pozycję Stali w rankingu polskiej ekstraklasy.
Wśród najlepszych zawodników w historii klubu znaleźli się także:
- Zygmunt Kukla – bramkarz, 379 meczów w latach 1966-83
- Grzegorz Lato – napastnik, 351 meczów i 138 goli w latach 1962-80
- Henryk Kasperczak – pomocnik, 308 meczów w latach 1965-78
- Jan Domarski – napastnik, 121 meczów i 36 goli w latach 1972-76
Stadion i infrastruktura klubu
Budowa obecnego stadionu Stali Mielec (patronowanego przez Grzegorza Lato) została zakończona w 1953 roku. Stadion przeszedł gruntowną renowację zakończoną w 2013 roku. Utrzymuje pojemność 7000 miejsc siedzących.
Nowoczesna infrastruktura pomogła klubowi w odbudowie pozycji w rankingach ligowych. Stadion spełnia wymogi ekstraklasy i pozwala na organizację meczów na najwyższym poziomie.
Aktualny ranking i perspektywy Stali Mielec
Po spadku z ekstraklasy w sezonie 2024/25, Stal Mielec znów stoi przed wyzwaniem odbudowy. Ranking Stali Mielec w pierwszej lidze będzie zależał od kilku kluczowych czynników:
- Stabilność finansowa – po utracie sponsoringu PGE klub musi znaleźć nowe źródła finansowania
- Kadra zawodników – utrzymanie kluczowych graczy i wzmocnienie składu
- Wsparcie kibiców – frekwencja na meczach i zaangażowanie lokalnej społeczności
- Zarządzanie klubem – doświadczenia z poprzednich lat pokazują, jak ważne jest profesjonalne prowadzenie organizacji
Historia Stali Mielec pokazuje, że klub potrafi wracać z najniższych poziomów rozgrywkowych. Pozycja Stali w rankingu pierwszej ligi w nadchodzących sezonach pokaże, czy mielczanie są w stanie powtórzyć sukces z lat 2016-2020 i ponownie awansować do ekstraklasy.
Ranking Stali Mielec przez ponad 80 lat istnienia klubu przeszedł pełne spektrum możliwych pozycji – od mistrzostwa Polski i ćwierćfinału Pucharu UEFA, przez upadłość i piątą ligę, aż po powrót do ekstraklasy. To historia, która pokazuje, że w piłce nożnej nic nie jest pewne.
Wzloty i upadki klubu z Mielca to nie tylko sucha statystyka miejsc w tabeli. To opowieść o pasji, determinacji i nieustannej walce o powrót na szczyt. Rankingi Stali Mielec będą się zmieniać, ale jedno pozostaje niezmienne – klub ma wiernych kibiców i bogatą historię, która motywuje do dalszej walki. Czy pozycja Stali w rankingu ekstraklasy zostanie odzyskana w najbliższych latach? Czas pokaże, ale historia klubu uczy, że nie należy ich skreślać.
