Historia GKS Katowice to prawdziwa kolejka górska. Od sukcesów w europejskich pucharach, przez czterokrotne wicemistrzostwo Polski, aż po upadek do czwartej ligi. Klub z Bukowej przeszedł przez wszystko – awanse, które rozpalały całe miasto, i spadki, które łamały serca kibiców. Rankingi GKS Katowice zmieniały się dramatycznie przez ostatnie sześć dekad, a każdy awans i każdy spadek zapisywał nową kartę w historii śląskiego futbolu.

Dziś GieKSa znów gra w Ekstraklasie, ale droga do powrotu zajęła niemal dwie dekady. Warto przyjrzeć się, jak klub balansował między ligami i co sprawiło, że pozycja GKS Katowice w rankingach polskiej piłki zmieniała się tak drastycznie.

Narodziny klubu i błyskawiczny awans

Klub oficjalnie powstał 27 lutego 1964 roku, kiedy uchwała o powołaniu Górniczego Klubu Sportowego Katowice została formalnie uprawomocniona. Nowy klub przejął miejsce TKS Rapid-Orzeł Wełnowiec w II lidze, a już w sezonie 1964/65 wywalczył awans do najwyższej klasy rozgrywkowej. To był fenomenalny start – zaledwie rok po powstaniu GKS znalazł się w elicie.

W Ekstraklasie (wówczas I lidze) GKS zadebiutował 8 sierpnia 1965 roku w meczu z Górnikiem Zabrze. Rywal nie mógł być trudniejszy – aktualny mistrz Polski i zdobywca Pucharu Polski. Dla młodego klubu był to chrzest bojowy, który pokazał skalę wyzwania.

W pierwszej połowie debiutanci trzymali się dobrze, ale po przerwie gole Ernsta Pohla, Jerzego Musiałka i Erwina Wilczka przekreśliły nadzieje na korzystny wynik

Od sezonu 1965/66 do 1970/71 klub występował w I lidze. To było sześć sezonów w najwyższej klasie rozgrywkowej, podczas których GKS budował swoją pozycję. W 1968 GKS Katowice wchłonął założony w 1922 Dąb Katowice, wzmacniając swoją strukturę.

Pierwszy spadek i wędrówka między ligami

W 1971 roku Katowice zostały zdegradowane do II ligi. Lata 60. i 70. to okres budowania pozycji – w tamtym okresie GKS grał raz w I, raz w II lidze, to awansując, to spadając między obiema klasami rozgrywkowymi. Ranking GKS Katowice przypominał sinusoidę – raz klub był w elicie, by za moment znów walczyć o powrót.

GKS Katowice grał w II lidze do sezonu 1977/78, po czym ponownie awansował do najwyższej klasy rozgrywkowej, w której występował przez kolejne dwa sezony. Ciekawy zbieg okoliczności – w sezonie 1977/78, kiedy Górnik Zabrze spadł z ligi, na Bukowej świętowano awans. Śląskie derby zmieniły swoje miejsce w hierarchii rozgrywek.

Sezon 1980/81 i 1981/82 zespół spędził na zapleczu najwyższej klasy rozgrywkowej. Kolejny spadek, kolejna walka o powrót. Po spadku w 1980 roku GKS Katowice wywalczył awans ponownie w 1982. I to był przełomowy moment.

Złota era – lata 80. i 90.

W tym czasie lokalni działacze pod wodzą Mariana Dziurowicza postanowili zbudować klub, który będzie walczył o najwyższe cele. I choć początkowo nie przynosiło to spektakularnych efektów, w drugiej połowie lat 80. GKS stał się jednym z rywali Górnika w walce o mistrzostwo.

W latach 80. i 90. drużyna osiągała swoje największe sukcesy w lidze. Tytuł Wicemistrza Polski GKS Katowice zdobywał czterokrotnie w 1988, 1989, 1992, 1994 roku. Tyle samo razy klub zajmował ostatnie miejsce na podium (1987, 1990, 1995, 2003). Ranking GKS-u w Polsce był wtedy na najwyższym poziomie w historii klubu.

Sezon	Pozycja w lidze	Osiągnięcie
1986/87	3. miejsce	Brązowy medal + Puchar Polski
1987/88	2. miejsce	Wicemistrzostwo Polski
1988/89	2. miejsce	Wicemistrzostwo Polski
1989/90	3. miejsce	Brązowy medal
1990/91	–	Puchar Polski + Superpuchar
1991/92	2. miejsce	Wicemistrzostwo Polski
1992/93	–	Puchar Polski
1993/94	2. miejsce	Wicemistrzostwo Polski
1994/95	3. miejsce	Brązowy medal + Superpuchar
2002/03	3. miejsce	Brązowy medal

Do wygrania ligi najbliżej GKS-owi było w sezonie 1993/94, kiedy katowickiemu zespołowi zabrakło jednego punktu do pokonania zwycięskiej wtedy Legii Warszawa

Dwukrotnie wznosili w górę Superpuchar Polski (1991, 1995), aż trzy razy cieszyli się także ze zdobycia Pucharu Polski (1986, 1991, 1993). To był czas, kiedy pozycja GKS Katowice w rankingach krajowych była stabilna i wysoka. Klub regularnie grał w europejskich pucharach, a miasto żyło futbolem.

Europejskie przygody podnoszące ranking

Rankingi GKS Katowice zyskiwały też dzięki występom na arenie międzynarodowej. W 1970/71 GKS mierzył się z FC Barceloną w Pucharze Miast Targowych. Na Camp Nou prowadził nawet 2:0, zanim ostatecznie przegrał 2:3 – mecz, który do dziś wspominają starsi kibice.

Największymi sukcesami klubu na europejskich arenach było dwukrotne dotarcie do 1/8 finału Pucharu Zdobywców Pucharu oraz awansowanie do 1/8 finału Pucharu UEFA. Najbardziej pamiętny pozostaje sezon 1994/95, kiedy GKS wyeliminował Girondins Bordeaux – z młodym Zinédine’em Zidane’em w składzie. Katowiczanie wygrali u siebie 1:0, a na wyjeździe zremisowali 1:1, awansując do 1/8 finału.

Początek upadku – koniec lat 90.

Złota era w dziejach GKS-u Katowice dobiegła końca mniej więcej w połowie lat 90., ale w sezonie 2002/03 ekipa z Górnego Śląska osiągnęła swój ostatni znaczący wynik, finiszując ligowe zmagania na trzecim miejscu w tabeli, co zapewniło jej udział w kolejnej edycji Pucharu UEFA. To był ostatni błysk dawnej świetności.

Sezon 1999/2000 GKS spędził w drugiej lidze, lecz po tym sezonie zespół ponownie trafił do najwyższej klasy rozgrywkowej. Awans dał nadzieję, że klub odbuduje swoją pozycję. Niestety, problemy narastały.

Katastrofa 2004-2005 – spadek do IV ligi

To, co wydarzyło się w latach 2004-2005, było prawdziwą tragedią dla klubu i kibiców. W 2004 roku klub pogrążył się w problemach finansowych i nie otrzymał licencji na grę w drugiej lidze. W sezonie 2004/05 drużynę prowadzili kolejno Wojciech Borecki, Mieczysław Broniszewski oraz Jan Furtok, ale żadnemu z nich nie udało się uratować katowickiego zespołu przed spadkiem z Ekstraklasy.

Sezon 2005/06 GKS Katowice zmuszony był rozegrać na czwartym stopniu rozgrywkowym. Ranking GKS Katowice spadł na najniższy poziom w historii. Klub, który jeszcze kilka lat wcześniej grał w Pucharze UEFA, teraz musiał mierzyć się z amatorskimi drużynami w IV lidze.

Zespół musiał spaść do czwartej ligi z powodu problemów finansowych i zaangażowania w aferę korupcyjną z lat 2003-2005

Po spadku do IV ligi grupa kibiców znana jako „Stowarzyszenie Sympatyków Klubu GKS Katowice” przejęła ster w klubie. To oni uratowali GieKSę przed całkowitym upadkiem.

Droga powrotna – seria awansów 2006-2008

Kibice i nowe władze klubu szybko zabrali się do pracy. Dwa kolejne sezony kończyły się awansem i sezon 2007/08 GKS rozegrał już na drugim poziomie ligowym. W czerwcu 2006 roku klub awansował do trzeciej ligi, a w czerwcu 2007 zespół awansował do drugiej ligi, która w 2008 została przemianowana na I ligę.

To była imponująca seria – dwa awansy w dwa lata. Pozycja GKS-u w rankingach stopniowo rosła, choć do Ekstraklasy wciąż było daleko. Zespół z Bukowej – wsparty niezłomnymi sympatykami – odnotował serię awansów na coraz wyższe szczeble rozgrywkowe, dzięki czemu katowiczanie w 2007 roku powrócili na zaplecze Ekstraklasy.

Lata w I lidze – próby powrotu do elity

Po powrocie na zaplecze Ekstraklasy GKS spędził długie lata w I lidze. Klub stabilizował swoją pozycję, ale awans do najwyższej klasy rozgrywkowej wciąż pozostawał nieosiągalny. Na kartach historii klubu zapisał się także projekt zmiany GKS-u na KP Katowice w 2012 roku, który miał występować w Ekstraklasie na licencji Polonii Warszawa. Stanowcze sprzeciwy kibiców klubu nie dopuściły jednak do realizacji projektu.

Ranking GKS Katowice w tym okresie był stabilny, ale niesatysfakcjonujący. Klub balansował w środku tabeli I ligi, czasem walcząc o awans, czasem o utrzymanie. Lata spędzone poza elitą automatycznie obniżały punktację w długoterminowych zestawieniach.

Historyczny powrót do Ekstraklasy w 2024 roku

W 2024 roku piłkarze uświetnili jubileusz 60-lecia Klubu, poprzez wywalczenie bezpośredniego awansu do Ekstraklasy. Nawet najwięksi pesymiści wśród fanów katowickiej ekipy nie przypuszczali, że powrót GKS-u do najwyższej klasy rozgrywkowej potrwa aż tak długo – 19 lat to cała epoka w piłce nożnej.

Od sezonu 2024/2025 klub występuje w Ekstraklasie. W tabeli wszech czasów Ekstraklasy GKS Katowice zajmuje 12. miejsce. To pokazuje, że mimo długiej nieobecności, dorobek historyczny GieKSy jest imponujący.

Nowy stadion, nowe możliwości

Jednym z najważniejszych wydarzeń ostatnich lat była przeprowadzka na Katowice Arenę — nowoczesny, wielofunkcyjny stadion spełniający współczesne wymogi licencyjne i komfortowe zarówno dla zawodników, jak i kibiców. Stary stadion przy Bukowej, choć pełen historii, ograniczał rozwój klubu.

Aktualna pozycja w rankingach

Według Football Database, uznawanej bazy danych rankingujących kluby piłkarskie na całym świecie, GKS Katowice zajmuje 1427. miejsce w rankingu światowym. To wynik, który umiejscawia śląski klub w gronie zespołów z lig średniego szczebla europejskiego. Dla porównania, czołowe polskie kluby jak Legia Warszawa czy Lech Poznań plasują się w pierwszej tysiączce rankingu światowego.

Pozycja ta nie jest stała – zmienia się w zależności od bieżącej formy i wyników. Po awansie do Ekstraklasy w 2024 roku klub stopniowo wspina się w hierarchii. Rankingi GKS-u Katowice będą rosły wraz z kolejnymi sezonami w najwyższej klasie rozgrywkowej.

Porównanie z innymi sekcjami GKS-u

Warto wspomnieć, że wielosekcyjny charakter klubu oznacza, że rankingi GKS dotyczą nie tylko piłki nożnej. Sekcja hokejowa ma swoją bogatą historię – sezon 2021/2022 zakończył się zdobyciem upragnionego mistrzostwa Polski. Do złotego medalu, po 52 latach oczekiwań, drużynę poprowadził z trenerskiej ławki wychowanek GieKSy Jacek Płachta.

GKS Katowice w sezonie 2021/2022 po raz pierwszy w swojej PlusLigowej historii awansował do fazy play-off rozgrywek i ostatecznie zakończył rozgrywki na ósmym miejscu, stając się jedną z największych pozytywnych niespodzianek sezonu – to osiągnięcie sekcji siatkarskiej pokazuje, że klub rozwija się w wielu dyscyplinach.

Perspektywy i wnioski

Patrząc na rankingi GKS Katowice z różnych perspektyw, można powiedzieć, że klub znajduje się w fazie stabilizacji. Pozycja w Ekstraklasie (12. miejsce) jest bezpieczna, ale daleka od ambicji powrotu do czołówki. Z drugiej strony, historia klubu i silna marka regionalna stanowią atut. GKS to jeden z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych klubów na Śląsku, co daje podstawy do budowania wartości wykraczającej poza same liczby w rankingach.

Historia awansów i spadków GKS Katowice to opowieść o wzlotach i upadkach, o determinacji kibiców i woli walki. Od błyskawicznego awansu do I ligi w 1965 roku, przez złotą erę lat 80. i 90., katastrofę 2005 roku, aż po triumfalny powrót w 2024 – każdy etap tej drogi zapisał się w historii polskiego futbolu.

Ranking GKS-u w Polsce zmieniał się drastycznie, ale klub zawsze znajdował siłę, by podnieść się po upadku. Dzisiejsza pozycja GKS Katowice w Ekstraklasie to efekt dziewiętnastoletniej walki o powrót do elity. I choć do dawnej świetności jeszcze daleko, sama obecność w najwyższej klasie rozgrywkowej to sukces, który kibice świętowali z ogromną radością.